Rosa Keet Gedigte: Die Heldedade van Herklaas

1
Volgens oorlewering is hy gebore
met ’n baard en tande
kon hy praat en sy hande vir alles gebruik.
So het dit gebeur
net so net so.

Musoka – sy ma
sy ma draai hom
draai hom toé
in ’n lepaaikombers.

Mukiti - sy pa
sy pa gee hom toe
’n knopkierie
’n skerp assegaai
en ’n skimmelvers.
so het dit gebeur
net so net so.

Terug na bo | Terug na tuisblad

2
Hy vang ’n geellipslang
in ‘n kaalhandklem
hy sny die geellipslang
oop met ’n lem
hy melk die gif
van die geellipslang
hy vang die gif
van die geellipslang
in die sagte dieptes
van sy wang
so het dit gebeur
net so net so.

Terug na bo | Terug na tuisblad

3
Rammetjie-uitnek...
so het die sirkel begin
net so net so.

Op ses toe speel hy trom
dans die volstruisdans
suggestief
aiee sê die vroue
aioo sê die manne
en die oudstes?
die oudstes kyk anderpad.

Op sewe lees hy voorbodes
in geraamtes
in voèls
áásvoëls sè hy is altyd billik
aiee sê die vroue
aioo sê die manne
en die oudstes?
die oudstes kyk anderpad.

Op agt pla hy almal
met vrae met vrae
en ga! hoe kan dit waar wees?
aiee sê die vroue
aioo se die manne
in een stem sê die oudstes:
loop pluk skilpadvere!

Op nege jag hy leeus
hy slag een af
sit die kop
op sy kop
hang die skouers
oor sy skouers
gebruik die stert vir ‘n liesriem
aiee sê die vroue
aioo sê die manne
en die oudstes?
die oudstes kyk anderpad.

Terug na bo | Terug na tuisblad

4
Herklaas was ’n held
met sy leeuvel pronk hy rond
brul van plesier
’n soepel lat en dubbel dier.

Kom kom sê die mense
daar’s ’n monster los
in die dennebos
hy’t nege koppe
hy’t die lyf van ‘n hert
hy’t ‘n pyl in sy stert
ons hoor ons hoor
as jy ruik aan sy spoor
dan gryp die gif jou gees
deur die tonnels van jou neus.

Wag wag sê Herklaas
en sonder om te raas
draai hy sy neus
met sy leeuvel toe
vat hy ’n koolwarm tak
in ’n beespenssak
vat hy nege hoenders
en ‘n vlymskerp mes
vat hy ’n reuse-knuppel
en ’n koringbierfles.

Hy kry die monster in die bos
maak die hoenders een-een los
soos wat die koppe vreet
kry hy hulle een-een beet

Woeps met die knuppel
sny met die lem
skroei waar dit bloei
met die tak uit die sak.

Herklaas was ’n held
met sy leeuvel pronk hy rond
brul hy van pure plesier
en drink hy sy koringbier.

Terug na bo | Terug na tuisblad

5
In perfekte balans
tussen wakker en slaap
lê Herklaas onder ’n boom en droom.

Hy droom en droom
oor die koning se dogter
(sy is vroom en fatsoenlik
sê nie kwik of kwak nie
rook nie dagga of twak nie
drink nie tiermelk of bier nie
doen amper niks vir plesier nie)
Herklaas lê onder ‘n boom
hy droom van haar
sy kop is vol van haar
oopoog droom hy van haar.

En die wêreld sluip suutjies
verby die boom
waar Herklaas droom.

Terug na bo | Terug na tuisblad

6
Die koning se dogter
word Herklaas se vrou
Musoka huil uit een oog uit
maar haar hart is bly
en droog
die beste beestevleis
die volste kalbasse
word voorgesit.
Die mense dans en sing
elke kakebeen lag
- soos mielies op ‘n stronk
sit elke tand oop.

Geen padda of muis loer nie uit
sy gat uit nie
geen voël of vis kyk nie om nie
geen gees of vlees neem nie kennis nie

Want Herklaas trou
en die koning se dogter
word sy vrou.

Terug na bo | Terug na tuisblad

7
Onder die vlerk van die nag
lë Herklaas en sy maagdelik bruid.
Haar stem is soeter as heuning
haar mond is kalfiehonger
sy lek dors en drink
aan die sap van sy lyf.
Haar wildsbokkieoë is skaam
en skalks tegelyk
groen kalbassies is haar borste
die tuitjies wip op
en word styf.

En Herklaas?
boogsnaargespanne tril Herklaas
brul Herklaas soos ’n leeu
en skiet tweelingseuns
in haar op.

Terug na bo | Terug na tuisblad

8
Op ’n mooi dag
het Herklaas gaan jag
hy soek vir sy bruid
’n geskenk soos geen ander nie
nie ’n hierjy vinkel en koljander nie
maar iets
wat hy iewers
kan buit.

Is almal dronk?
want Herklaas pronk
op vier bene rond.
Hy’t ’n stert wat hy lig vir ‘n vy
en sy bene het spikkels gekry
en hy flits soos ’n blits hier verby.

Kyk hy klim af
van die ding wat kan draf
die ding wat bly staan
is ’n diereding sonder naam.
Dis om jou te abba sê Herklaas vir sy vrou
dit is ekstraspesiaal vir jou.

Al die vrouens
en die mans
en die kinders (seuns en dogters)
het groen van jaloesie geword.

Terug na bo | Terug na tuisblad

9
Dié Herklaas raak te pronkerig
Sinspeel sy vyande en gee hom
’n kom vol melksap
uit ’n slaapbol
sodat hy dronkerig
op sy slaapmat omrol en onwetend
’n stuk van ’n skerpioen platdruk.

Hulle dra hom stilletjies
na die oewer van die kuil
waar Kaang die waterslang skuil
om daar witgeskrik
tussen die biesies te sit
en te kyk hoe Kaang sy kake uit lit uit pluk
Om Herklaas
in baie klein bietjies
stuk vir stuk
geheel en al
in te sluk.

Terug na bo | Terug na tuisblad

10
Herklaas word wakker hy lê
fetusslap en broei warm
in ’n galsterige gistende
gastriese belemmering
vol asemberowende stanke.

Hy spring pennetjieorent
begin verbete hap en kap en krap
aan die wande wat
halsstarrig teruggroei
waar hy hap en kap en krap.

Oor die sonderlinge herstellingsvermoë
trek Herklaas maar net sy skouers op
later voer hy stukkies maagwand
aan die krappe en krewe
wat tussen die sappe rondskarrel.

Drie volle dae en drie volle nagte
het Herklaas gehap en gekap en gekrap
om middernag van die derde dag
toe klim hy uit
op die oewer van die spruit
uit die pens van die waterdier
en hy sê:

Ai, die wêreld ruik lekker hier.

Terug na bo | Terug na tuisblad

11
Ek is verveeld met hierdie plek
sê Herklaas.
Ek gaan nou by Nzame-daar-bo bly
sê Herklaas.
En hy pak sy goed
hy vat sy vrou
en sy kinders
en sy beeste
en sy skape
en sy hoenders
en hy trek.

Terug na bo | Terug na tuisblad

12
Die mense sê
selfs daar waar daar nie ’n haan is nie
sal die dag breek.

Maar wat is Herklaas
dat hy soos ’n vleisetende plant
of ’n vliënde vis
in die bo-
en onderwêreld kan loop?

Ons sal hom mis
sê die mense
maar selfs daar waar daar nie ’n haan is nie
sal die dag breek.

So is die sirkel voltooi
net so net so.

Terug na bo | Terug na tuisblad